A2 · Qrammatika
Almanca ön sözlər: Akkusativ, Dativ və Genitiv
Ən çox işlənən 32 almanca ön söz (Präposition) tələb etdiyi hala görə qruplaşdırılıb. Hər birinin azərbaycanca mənası, tələffüzü və səsli nümunə cümləsi var. Ön sözü əzbərləyəndə onun halını da birlikdə əzbərlə: «mit + Dativ», «für + Akkusativ».
Akkusativ tələb edən ön sözlər
həmişə Akkusativ
| Ön söz | Nümunə | |
|---|---|---|
| durchiçindən | Wir gehen jeden Morgen durch den Park.Hər səhər parkın içindən keçirik. | |
| fürüçün | Ich lerne für die Prüfung.İmtahan üçün oxuyuram. | |
| gegenqarşı | Unser nächstes Spiel ist gegen die Mannschaft aus Köln.Növbəti oyunumuz Kölndən gələn komandaya qarşıdır. | |
| ohne-sız | Kaffee ohne Milch, bitte.Südsüz qəhvə, zəhmət olmasa. | |
| umsaat … -da | Der Kurs beginnt um neun.Kurs saat doqquzda başlayır. | |
| bis-ana qədər | Das Geschäft ist bis 20 Uhr geöffnet.Mağaza saat 20-yə qədər açıqdır. | |
| entlangboyunca | Am Sonntag spazieren wir den Fluss entlang.Bazar günü çay boyunca gəzirik. |
Dativ tələb edən ön sözlər
həmişə Dativ
| Ön söz | Nümunə | |
|---|---|---|
| aus-dan/-dən | Ich komme aus Aserbaidschan.Azərbaycandanam. | |
| beiyanında | Ich bin heute Abend bei meiner Freundin.Bu axşam rəfiqəmgiləm. | |
| mitilə | Ich fahre mit dem Bus.Avtobusla gedirəm. | |
| nach-a/-ə (şəhər | Ich fahre nach Berlin.Berlinə gedirəm. | |
| seitbəri | Seit dem Sommer arbeite ich hier.Yaydan bəri burada işləyirəm. | |
| von-ın/-in | Das ist ein Geschenk von meiner Oma.Bu, nənəmdən hədiyyədir. | |
| zu-a/-ə | Ich gehe heute zu meiner Oma.Bu gün nənəmgilə gedirəm. | |
| gegenüberqarşısında | Gegenüber der Schule ist ein Park.Məktəbin qarşısında park var. | |
| abetibarən | Der Kurs beginnt ab Montag.Kurs bazar ertəsindən başlayır. | |
| außer-dan başqa | Alle kommen mit, außer meinem Bruder.Qardaşımdan başqa hamı gəlir. |
İki hallı ön sözlər (Wechselpräpositionen)
harada? → Dativ, haraya? → Akkusativ
| Ön söz | Nümunə | |
|---|---|---|
| anyanında | Ich hänge das neue Bild an die Wand.Yeni şəkli divara asıram. | |
| aufüstündə | Das Buch liegt auf dem Tisch.Kitab masanın üstündədir. | |
| hinterarxasında | Hinter dem Haus ist ein kleiner Garten.Evin arxasında kiçik bir bağ var. | |
| in-da/-də | Ich wohne in Baku.Bakıda yaşayıram. | |
| nebenyanında | Die Bank ist neben dem Supermarkt.Bank supermarketin yanındadır. | |
| überüstündən | Die Lampe hängt über dem Tisch.Lampa masanın üstündən asılıb. | |
| unteraltında | Die Katze ist unter dem Tisch.Pişik masanın altındadır. | |
| vorqarşısında | Ich warte vor dem Kino.Kinonun qarşısında gözləyirəm. | |
| zwischenarasında | Das Café ist zwischen der Bank und der Post.Kafe bankla poçtun arasındadır. |
Genitiv tələb edən ön sözlər
Genitiv (danışıqda çox vaxt Dativ)
| Ön söz | Nümunə | |
|---|---|---|
| wegengörə | Wegen des Regens bleiben wir zu Hause.Yağışa görə evdə qalırıq. | |
| trotz-a baxmayaraq | Trotz des Regens sind wir gekommen.Yağışa baxmayaraq gəldik. | |
| während-dığı müddətdə | Während des Essens telefoniert man nicht.Yemək zamanı telefonla danışmırlar. | |
| stattəvəzinə | Statt eines Autos kaufe ich ein Fahrrad.Maşın əvəzinə velosiped alıram. | |
| innerhalbərzində | Innerhalb einer Woche müssen Sie antworten.Bir həftə ərzində cavab verməlisiniz. | |
| außerhalbkənarda | Wir wohnen außerhalb der Stadt.Biz şəhərdən kənarda yaşayırıq. |
Birləşmiş formalar
| Birləşmə | Nümunə |
|---|---|
| in + dem = im | im Park, im Mai |
| in + das = ins | ins Kino |
| an + dem = am | am Montag, am Fenster |
| zu + dem = zum | zum Arzt |
| zu + der = zur | zur Arbeit |
| bei + dem = beim | beim Bäcker |
| von + dem = vom | vom Bahnhof |
Qaydaları addım-addım məşqlə öyrən: Dərs 8: haben və Akkuzativ, Dərs 4: Dativ: kimə? nəyə?, Dərs 5: Harada? Haraya? (in, auf, an…), Dərs 26: wegen, trotz, während, statt, Dərs 15: Ön sözlü feillər 2: Dativ.
Daha çox: der, die, das qaydaları, əvəzliklər (mir, dir, ihm), 100 əsas feil.
Tez-tez verilən suallar
Almancada ön söz nədir?
Ön söz (Präposition) isimdən əvvəl gəlib yer, zaman, səbəb bildirir: mit dem Bus (avtobusla), in Baku (Bakıda). Azərbaycan dilində bu mənanı çox vaxt şəkilçi verir: -la, -da, -dan. Almancada isə ön söz isimdən sonra gələn artiklin halını dəyişir.
Hansı ön sözlər Dativ tələb edir?
aus, bei, mit, nach, seit, von, zu həmişə Dativ ilə işlənir: mit dem Auto, zu der (zur) Schule. Bunlara gegenüber, ab və außer da əlavə olunur.
in, an, auf nə vaxt Dativ, nə vaxt Akkusativ olur?
Yer bildirəndə (wo? harada?) Dativ: Ich bin in der Schule. Hərəkət, istiqamət bildirəndə (wohin? haraya?) Akkusativ: Ich gehe in die Schule. Bu 9 ön sözə Wechselpräpositionen deyilir.
im, zum, beim nədir?
Ön söz və artiklin birləşmiş formasıdır: in dem = im, zu dem = zum, zu der = zur, bei dem = beim, von dem = vom, an dem = am, in das = ins. Danışıqda demək olar həmişə birləşmiş forma işlənir.