A1 · Zaman
Almanca həftənin günləri, aylar və fəsillər
Həftənin 7 günü, 12 ay, 4 fəsil və günün hissələri almanca, real tələffüz və azərbaycanca tərcümə ilə. Altında tarixi necə demək lazım olduğu və «am, im, um» qaydası var.
Almanca həftənin günləri
Alman təqvimində həftə bazar ertəsi başlayır, bizdə olduğu kimi. Günlərin hamısı der-dir. Cədvəllərdə və təqvimdə iki hərfli qısaltma işlənir: Mo, Di, Mi.
- der Montagbazar ertəsi · Mo, hərfən «ay günü»
- der Dienstagçərşənbə axşamı · Di
- der Mittwochçərşənbə · Mi, hərfən «həftənin ortası»
- der Donnerstagcümə axşamı · Do
- der Freitagcümə · Fr
- der Samstagşənbə · Sa, Şimali Almaniyada «Sonnabend» da deyilir
- der Sonntagbazar · So, hərfən «günəş günü»
- das Wochenendehəftə sonu
am + gün: «bazar ertəsi» (konkret bir gün) almanca am Montag. Hər həftə təkrarlanan iş üçün kiçik hərfli zərf işlənir: montags = hər bazar ertəsi. Aralıq: von Montag bis Freitag = bazar ertəsindən cüməyə qədər.
- Am Montag arbeite ich.Bazar ertəsi işləyirəm.
- Heute ist Montag.Bu gün bazar ertəsidir.
- Was machst du am Wochenende?Həftə sonu nə edirsən?
Almanca aylar
Ayların adı bizdəkinə çox oxşayır, çünki hamısı latın mənşəlidir. Hamısı der-dir və böyük hərflə yazılır.
- der Januaryanvar · Jan., Avstriyada «Jänner»
- der Februarfevral · Feb.
- der Märzmart · März
- der Aprilaprel · Apr.
- der Maimay · Mai
- der Juniiyun · Juni
- der Juliiyul · Juli
- der Augustavqust · Aug.
- der Septembersentyabr · Sept.
- der Oktoberoktyabr · Okt.
- der Novembernoyabr · Nov.
- der Dezemberdekabr · Dez.
im + ay: «mayda» almanca im Mai, «iyulda» im Juli. Telefonda Juni və Juli qarışmasın deyə almanlar çox vaxt «Juno» və «Julei» deyirlər.
- Im Januar ist es kalt.Yanvarda soyuq olur.
- Im Frühling blühen die Bäume.Yazda ağaclar çiçək açır.
Tarixi almanca necə demək olar
Tarix sıra sayı ilə deyilir və yazıda rəqəmdən sonra nöqtə qoyulur: der 28. Oktober = «der achtundzwanzigste Oktober». Sıra sayı 1–19 üçün -te, 20-dən sonra -ste şəkilçisi ilə qurulur: zweite, zehnte, zwanzigste. İstisnalar: erste (1.), dritte (3.), siebte (7.), achte (8.).
- Heute ist der 28. Oktober.Bu gün oktyabrın 28-idir.
- Ich habe am 5. März Geburtstag.Ad günüm 5 martdadır (am fünften März).
- Welches Datum ist heute?Bu gün ayın neçəsidir?
- 28.10.2026Yazılış bizdəki kimidir: gün.ay.il
İl: almanca «2026-da» üçün in 2026 demək səhvdir. Ya sadəcə 2026, ya da im Jahr 2026 deyilir.
Fəsillər
im + fəsil: im Sommer = yayda, im Winter = qışda.
Günün hissələri
- der Morgensəhər
- der Vormittaggünortadan əvvəl
- der Mittaggünorta
- der Nachmittaggünortadan sonra
- der Abendaxşam
- die Nachtgecə
Hamısı am ilə işlənir (am Morgen, am Abend), yalnız gecə fərqlidir: in der Nacht. «Bu axşam» almanca heute Abend, «sabah səhər» morgen früh.
- Am Abend sehe ich fern.Axşam televizora baxıram.
- In der Nacht schlafe ich.Gecə yatıram.
Dünən, bu gün, sabah
Qısa qayda: um, am, im
- um 8 Uhrsaat: um
- am Montag, am 5. März, am Abendgün, tarix, günün hissəsi: am
- im Mai, im Sommeray və fəsil: im
Saatı demək və bu qaydanın məşqləri: Dərs 11: Saat, günlər, aylar, rəqəmlər üçün Dərs 10: Rəqəmlər. Zamanla bağlı bütün sözlər: Almanca zaman sözləri (A1, A2).
Tez-tez verilən suallar
Almancada həftənin günləri hansı artikllədir?
Hamısı der ilə işlənir: der Montag, der Freitag, der Sonntag. Aylar və fəsillər də der-dir: der Mai, der Winter. Yəni bu sözlərin artiklini ayrıca əzbərləmək lazım deyil.
Almancada ayları böyük hərflə yazmaq lazımdır?
Bəli. Almancada bütün isimlər böyük hərflə yazılır, günlər və aylar da isimdir: Montag, Januar. Yalnız «hər bazar ertəsi» mənasında olan zərf kiçik yazılır: montags, freitags.
«morgen» və «der Morgen» eyni sözdür?
Xeyr. Kiçik hərflə morgen «sabah» deməkdir, der Morgen isə «səhər». Ona görə «sabah səhər» almanca morgen früh olur, «morgen Morgen» deyilmir.