B1 · Dərs 1
Präteritum: zəif feillər
Kitab, xəbər və nağıllarda işlənən keçmiş zamanı tanımağı və qurmağı öyrənəcəksən.
Yazılı keçmiş zaman
Danışıqda keçmişi Perfekt ilə deyirik: ich habe gemacht. Kitabda, xəbərdə, məktubda və nağılda isə Präteritum işlənir: ich machte. B1-də oxuduğun mətnlərin çoxu bu zamandadır.
Bizim dillə müqayisə: Bizdə də belədir: danışıqda «işləmişəm» deyirik, yazıda və nağılda daha çox «işlədi, işləyirdi» işlənir.
İngiliscə bilənlər üçün: İngiliscə «I worked» kimidir: -te ≈ -ed. arbeitete = worked, wohnte = lived.
Rusca bilənlər üçün: Rus dilində bir keçmiş zaman var (работал). Almancada yazıda Präteritum, danışıqda isə adətən Perfekt işlənir.
- Er arbeitete in Berlin.O, Berlində işləyirdi.
- Wir wohnten in Baku.Biz Bakıda yaşayırdıq.
Qayda: kök + te + sonluq
Zəif feillərdə kökə -te əlavə olunur: machte. Sonluqlar: ich machte, du machtest, er/sie machte, wir machten, ihr machtet, sie/Sie machten.
Bizim dillə müqayisə: ich və er/sie forması eynidir: ich machte, er machte.
- Ich spielte Fußball.Futbol oynayırdım.
- Sie kaufte ein Kleid.O, paltar aldı.
Kök t və ya d ilə bitəndə: -ete
arbeiten → arbeitete, warten → wartete, reden → redete. Tələffüz asan olsun deyə araya e girir.
- Er wartete auf den Bus.O, avtobusu gözləyirdi.
Qarışıq feillər
Bəzi feillər həm kökünü dəyişir, həm də -te alır: denken → dachte, bringen → brachte, kennen → kannte, wissen → wusste.
- Ich dachte an dich.Səni düşünürdüm.
- Er wusste es nicht.O, bunu bilmirdi.