Keçmiş zaman: Perfekt (haben)

Almanlar keçmişi necə danışır?

Danışıqda keçmiş zaman üçün əsasən Perfekt işlənir: haben (və ya sein) + Partizip II. haben dəyişir və 2-ci yerdə dayanır, Partizip isə cümlənin sonuna gedir.

Bizim dillə müqayisə: Bizdə keçmiş bir şəkilçidir: «işlədim». Almancada iki hissədir: Ich habe gestern gearbeitet. Sonuncu feil yenə sona gedir, modal feillərdəki kimi.

İngiliscə bilənlər üçün: Forma Present Perfect-ə oxşayır (I have played = ich habe gespielt), amma almanca danışıqda adi keçmiş üçün işlənir: Gestern habe ich gespielt = Yesterday I played.

Rusca bilənlər üçün: Rus dilində bir keçmiş zaman var (играл), almanca danışıqda adətən Perfekt işlənir: ich habe gespielt.

• Ich habe gestern gearbeitet.

  Dünən işlədim.
• Hast du schon gegessen?

  Artıq yemisən?

Partizip: ge- … -t (zəif feillər)

Adi feillərdə kökə ge- və -t artırılır: machen → gemacht, kaufen → gekauft, lernen → gelernt, arbeiten → gearbeitet.

• Wir haben Pizza gekauft.

  Pizza aldıq.
• Er hat viel gelernt.

  O, çox öyrəndi.

Partizip: ge- … -en (güclü feillər)

Bəzi feillər -en ilə bitir, çox vaxt sait də dəyişir: sehen → gesehen, essen → gegessen, trinken → getrunken, schreiben → geschrieben, nehmen → genommen. Bunları söz kimi əzbərlə.

Bizim dillə müqayisə: Tətbiqin söz kartlarında Perfekt forması yazılıb: «trinkt, hat getrunken». Yeni feil öyrənəndə ona bax.

İngiliscə bilənlər üçün: İngiliscədəki nizamsız feillər kimi, çox vaxt oxşardır: sing – sang – sung ≈ singen – sang – gesungen.

• Ich habe einen Film gesehen.

  Bir film baxdım.
• Sie hat eine E-Mail geschrieben.

  O, e-poçt yazdı.

ge- olmayan feillər

-ieren ilə bitən feillər və be-, ver-, er- ilə başlayanlar ge- almır: studiert, telefoniert, bezahlt, verstanden, erzählt. Ayrılan feillərdə ge- ortaya girir: einkaufen → eingekauft, aufstehen → aufgestanden.

• Ich habe alles verstanden.

  Hər şeyi başa düşdüm.
• Wir haben am Samstag eingekauft.

  Şənbə günü alış-veriş etdik.