Artikli təxmin etmək

Artikl təsadüfi deyil

Bizim dildə cins yoxdur, ona görə der/die/das ən çətin mövzudur. Amma alman isimlərinin cinsini sözün sonuna və mənasına baxıb çox vaxt təxmin etmək olur. Araşdırmalar göstərir ki, isimlərin böyük əksəriyyətində cins sözün forması və mənası ilə proqnozlaşdırıla bilir.

Bizim dillə müqayisə: Təxmin et, sonra yoxla. Səhv etsən belə, söz yaddaşda daha yaxşı qalır.

• die Zeitung

  qəzet
• das Mädchen

  qız

Həmişə die: -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion, -tät

Bu sonluqlarla bitən isimlər həmişə die-dir. Bizim lüğətdə istisna yoxdur.

• die Wohnung

  mənzil
• die Gesundheit

  sağlamlıq
• die Möglichkeit

  imkan
• die Information

  məlumat
• die Universität

  universitet

Həmişə das: -chen, -lein

Kiçiltmə şəkilçisi -chen və -lein sözü das edir, hətta söz qadın və ya kişi olsa da: das Mädchen (qız), das Brötchen (bulka). -ment və -um ilə bitənlərin də çoxu das-dır: das Dokument, das Museum.

Bizim dillə müqayisə: Bizdəki «-cıq/-cik» kimidir: «evcik». Almancada belə söz həmişə das olur.

• das Mädchen

  qız
• das Brötchen

  bulka
• das Museum

  muzey

-e ilə bitən: çox vaxt die

-e ilə bitən isimlərin təxminən 10-dan 9-u die-dir: die Lampe, die Tasche, die Schule. İstisnalar əsasən kişilər (der Junge, der Name, der Käse) və bir neçə das sözüdür (das Ende, das Auge).

• die Lampe

  lampa
• die Tasche

  çanta
• der Junge

  oğlan

Mənaya görə

Kişilər, günlər, aylar və fəsillər der-dir: der Vater, der Montag, der Mai, der Sommer. Qadınlar die: die Mutter, die Lehrerin (-in sonluğu qadın peşəsidir).

• der Montag

  bazar ertəsi
• der Sommer

  yay
• die Lehrerin

  müəllimə

Mürəkkəb söz: son söz qərar verir

İki söz birləşəndə artikli sonuncu söz verir: das Haus + die Tür → die Haustür. der Bahnhof = die Bahn + der Hof.

Bizim dillə müqayisə: Bizdə də sözün mənası sonuncu hissədədir: «dəmir yolu» yoldur. Almancada artikl da sonuncu hissədən gəlir.

• die Haustür

  giriş qapısı
• der Bahnhof

  vağzal
• das Schlafzimmer

  yataq otağı

Qayda olmayanda

-er ilə bitən sözlərdə qayda yoxdur: der Lehrer, das Fenster, die Butter. Belə sözləri artikli ilə birlikdə, rəngi ilə yadda saxla: der göy, die qırmızı, das yaşıl.

• das Fenster

  pəncərə
• die Butter

  kərə yağı